Back
การจัดทำระบบรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลตัวบ่งชี้สถานภาพลุ่มน้ำ
ครอบคลุมการพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ ได้แก่ โปรแกรมปรับปรุงสถานภาพลุ่มน้ำ ลักษณะข้อมูลและกระบวนการวิเคราะห์ การวิเคราะห์และการจำแนก องค์ประกอบของผู้ใช้งาน เป้าหมายของโปรแกรม ตลอดจนแนวทางการพัฒนา
 
 

โปรแกรมปรับปรุงสถานภาพลุ่มน้ำ

ความเป็นมา

เพื่อให้สะดวกต่อการดำเนินการติดตามการเปลี่ยนแปลงสถานภาพลุ่มน้ำ คณะผู้ศึกษาได้พัฒนาโปรแกรมประยุกต์เฉพาะด้านการประเมินสถานภาพลุ่มน้ำ ในรูปแบบของโปรแกรมเสริม (add-in program) แทรกเข้ามาในโปรแกรมหลัก (ArcGIS) สามารถเรียกใช้ได้อย่างโดยสะดวกและรวดเร็ว

ลักษณะข้อมูลและกระบวนการวิเคราะห์

1.  ในการพัฒนาจำเป็นต้องทราบลักษณะสภาพแวดล้อมของข้อมูลและผู้ใช้งานเป็นเบื้องต้น จึงจะได้ข้อสรุปและสามารถกำหนดทิศทางของการพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ เป็นลำดับถัดไป

2.  จากการวิเคราะห์และประเมินสถานภาพลุ่มน้ำด้วยวิธีปกติ ซึ่งจะมีการดำเนินการเป็นลำดับขั้นตอน สรุปเป็นประเด็นหลักได้ดังนี้

     2.1  พื้นที่การประเมิน เป็นขอบเขตที่ใช้อ้างอิงสำหรับการกำหนดนโยบายการจัดการในอนาตค มีลักษณะดังนี้

            - ใช้ขอบเขตระดับลุ่มน้ำหลัก 25 ลุ่มน้ำ (ทั้งประเทศ)

            - แต่ละลุ่มน้ำหลักแบ่งย่อยเป็นตอนบน ตอนกลาง และตอนล่าง โดยที่

               - ตอนบน หมายถึงชั้นคุณภาพลุ่มน้ำที่ 1, 2

               - ตอนกลาง หมายถึงชั้นคุณภาพลุ่มน้ำที่ 3, 4

               - ตอนล่าง หมายถึงชั้นคุณภาพลุ่มน้ำที่ 5

            - อ้างอิงเชิงตำแหน่งแบบ WGS 84 กริดแบบยูทีเอ็ม เขตกริด 47 เส้นโครงแผนที่แบบทรานสเวอส์เมอร์เคเตอร์

หมายเหตุ : องค์ประกอบดังกล่าวถูกกำหนดเป็นขอบเขตการวิเคราะห์และการแสดงผลข้อมูลในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

      2.2  ปัจจัยที่สำคัญ

      ปัจจัยต่างๆ จะได้จากการวิเคราะห์ข้อมูลจากฐานข้อมูลที่บันทึกไว้ ในลักษณะต่าง ๆ ทั้งทางด้านสิ่งแวดล้อม ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ และด้านการจัดการ

หมายเหตุ : องค์ประกอบดังกล่าวถูกกำหนดเป็นข้อมูลนำเข้าที่มีโครงสร้างทั้งในเชิงรูปลักษณ์และเชิงคุณลักษณะของข้อมูลในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ตามแหล่งข้อมูลต้นสังกัด

การวิเคราะห์และการจำแนก

1.  ใช้หลักการวิเคราะห์พื้นที่แบบกำหนดค่าดัชนี (Index model) โดยมีโมเดลการประเมินเป็นแบบ weight linear combination method ที่แตกต่างกันตามพื้นที่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ตามกระบวนการวิเคราะห์จะต้องรวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่เข้าด้วยกัน (overlay geoprocessing) เพื่อรองรับการคำนวณตามสมการที่กำหนด

2.  การประเมินสถานภาพจะถูกจำแนกเป็น 4 สถานภาพ คือ สมดุล เตือนภัย เสี่ยงภัย วิกฤต ตามลำดับคะแนนรวมเมื่อเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน โดยใช้หลักการวิเคราะห์ค่าคะแนนด้วยวิธีทางสถิติ แล้วเลือกกลุ่มข้อมูล (extract analysis) ที่มีคะแนนตามเกณฑ์มาแสดงผล

3.  กำหนดเป็นการกำหนดรูปแบบการคำนวณในเชิงคณิตศาสตร์และตรรกศาสตร์ในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

องค์ประกอบของผู้ใช้งาน

ผู้ใช้งานส่วนใหญ่เป็นผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการและวางแผนทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ถือเป็นหน่วยงานหลักที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการใช้โปรแกรมประยุกต์ชุดนี้ ซึ่งสามารถประเมินได้ว่า

1.  เป็นผู้ที่สามารถใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เบื้องต้นได้

2.  มีความเข้าใจในหลักการวิเคราะห์ด้วยระบบสารสนเทศไม่มากนัก

3.  มีความเข้าใจในหลักการวิเคราะห์สถานภาพลุ่มน้ำเป็นอย่างดี

เป้าหมายของโปรแกรม

เพื่อให้สอดคล้องกับคุณสมบัติของผู้ใช้งาน ซึ่งจะช่วยให้การวิเคราะห์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ระบบที่พัฒนาขึ้นควรมีลักษณะดังต่อไปนี้

1.  สามารถประเมินสถานภาพลุ่มน้ำได้

2.  มีคำสั่งการทำงานปรับปรุงให้อยู่ในรูปแบบที่ใช้งานง่ายไม่ซับซ้อน

3.  สามารถรองรับการทำงานอัตโนมัติตั้งแต่ขั้นตอนนำเข้าจนกระทั่งแสดงผล

4.  สามารถใช้งานร่วมกับโปรแกรมสารสนเทศภูมิศาสตร์ ArcGIS ได้

แนวทางการพัฒนา

ระบบที่สร้างขึ้นจะรวบรวมการทำงานตามขั้นตอนต่างๆ ตามลำดับ ให้เป็นการทำงานแบบคำสั่งเดียวหรือการทำงานแบบอัตโนมัติ โดยที่ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องทราบขั้นตอนการทำงานของระบบแต่อย่างใด ทำให้ได้ผลลัพทธ์ที่ถูกต้องเที่ยงตรงตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ตั้งแต่ต้น โดยมีลำดับของการพัฒนาดังนี้

1.  กำหนดรูปแบบและโครงสร้างของข้อมูลนำเข้าทั้งในด้านรูปลักษณ์ (feature class) และข้อมูลบรรยาย (attribute data)

2.  สร้างระบบการคำนวณที่ปัจจัยนำเข้า

3.  สร้างคำสั่งกระบวนการทางภูมิศาสตร์ (geoprocessing)

4.  สร้างระบบการคำนวณตามแบบจำลอง weight linear combination method

5.  สร้างคำสั่งการแสดงผลการประเมินสถานภาพลุ่มน้ำ

 
Share